Rehber

Manda: aşı ve parazit takvimi

Mevzuatta sığır cinsi hayvan kapsamındadır: aynı küpe/TÜRKVET/pasaport kuralları ve şap kampanyası (2 aylıktan büyük sığır ve mandalar) uygulanır. Brusella ve şarbon programları sığırla paraleldir.

Aşılar

Şap aşısı

FMDYasal zorunlu

Şap virüsü

ilk doz 8. haftadan itibaren · 4 haftada bir, 12. haftaya kadar · tekrar: 6 ayda bir

2 aylıktan büyük malaklar kampanyada aşılanır; sonra 6 ay arayla yılda 2 kez.

Hekim notu

İl/ilçe müdürlüğü kampanyası; ücret destekten mahsup. Yasal düzey: yasal.

Kaynak:Denizli İl Tarım ve Orman Md. – 2025 ilkbahar şap aşılama …GKGM – Sonbahar Şap Aşılama Kampanyası Başladı (yılda iki …Veteriner Biyolojik Ürün ve Hayvan Tanımlama Araçlarının B…

Hemorajik septisemi (Pasteurella multocida B:2) / clostridial

HSRiske göre

Pasteurella multocida (mandada özellikle duyarlı), clostridial etkenler

ilk doz 13. haftadan itibaren · tekrar: yılda bir

3–6 aylıkta ilk doz, yılda bir (riskli bölgede 6 ayda bir) — prospektüse göre.

Hekim notu

Ticari/isteğe bağlı. BELİRSİZ: Türkiye'de HS aşısının ruhsat ve kullanım yaygınlığı doğrulanamadı.

Parazit takvimi

İç parazit (Toxocara vitulorum dahil)

İç parazit180 günde bir

Malaklarda 10–20 günlükken Toxocara vitulorum'a karşı tek uygulama; erginlerde mera öncesi/sonrası yılda 2 kez.

T. vitulorum süt yoluyla geçer ve genç malaklarda ölümcül olabilir.

Karaciğer kelebeği

İç parazit180 günde bir

Sulak alanlarda yaşadıkları için yılda 2 kez (sonbahar sonu ve ilkbahar sonu).

Manda su ve bataklıkla temas ettiğinden risk yüksek.

Kontroller

  • Malak kontrolü ve küpeleme · 0 yılda birKüpe 20 gün içinde, TÜRKVET bildirimi 30 gün içinde.
  • Program aşıları takibi · 6 ayda birŞap ilkbahar/sonbahar; dişi malakta brusella.

Irklar

Anadolu Mandası
Alexander Vasenin · CC BY-SA 3.0

Anadolu Mandası · büyük ırk

  • Toxocara vitulorum (malak)
  • Karaciğer kelebeği
  • Sıcak stresi (çamur/su ihtiyacı)
  • Geç olgunluk ve uzun doğum aralığı

Samsun, Afyon, İstanbul, Diyarbakır gibi bölgelerde; yüksek yağlı süt (kaymak). Serinleme için su/göl erişimi gerekir.

Aşı notu: Sığırla aynı devlet programı.

Bu veri seti klinik karar desteği içindir; nihai aşı/ilaç protokolünü hekim, hayvanın bireysel risk durumuna ve aşı üreticisinin prospektüsüne göre belirler. 'BELİRSİZ' ile işaretli bilgiler resmi metinden birebir doğrulanamamıştır. Son güncelleme: 12.10.2026.